Het wordt tijd voor een bezinning op IE exploitatie-vormen. En daarmee op de onderliggende rationales van onze IE rechten. Ik schreef al eens iets breder over een Zeitenwende, ook voor IE. Daar is ook deze bijdrage een onderdeel van. In dit onderdeel van deze website, Vaarwel IE, maken Joost Smiers en ik onze perspectieven nog eens duidelijk. Met tijd van leven verschijnt ons boek hierover in 2027. Met natuurlijk ook aandacht voor al die trollen!
De aanleidingen zijn meer dan persoonlijk. Dit kalenderjaar kregen zowel mijn oud collega Joost Smiers als ik te maken met wat wij auteursrecht trollen noemen. Innings-bedrijven die als business model zoveel mogelijk geld willen binnenhalen met een beroep op het auteursrecht.
Veelal zonder welk nader argument dan ook. Noch waar het de materiële eisen betreft, noch waar het de rechthebbende betreft, bijv. aar het een rechtsoverdracht betreft of zelfs maar de bevoegdheid om namens een – al dan niet vermeend – rechthebbende op te treden.
Informatie terzake wordt niet verstrekt met een beroep op de privacy. Ik benoem dat als misbruik van auteursrecht, waarbij ook juridisch en maatschappelijk krachter termen mogelijk zijn en misschien uiteindelijk wel beter passen.
Misbruik van auteursrecht dus, zoals er parallel sprake is van misbruik van octrooirecht (de octrooirecht-trollen) en misbruik van merkenrecht (de merkenrecht trollen). Wij concentreren ons op deze drie hoofd IE-rechten, maar op het punt van toe-eigening zijn andere domeinen zeker ook relevant, noemen we indigeneous knowledge.
Er zijn vele belanghebbenden in het IE recht. Er is veel juridische inbedding. Over misbruik van IE recht hoor je dan ook niet zoveel. Kritische kanttekeningen van Joost Smiers en mijzelf bleven niet zelden onbesproken en ongepublieerd. De IE lobby en de IE oogkleppen zijn groot en sterk. Dat geldt ook voor de IE advocatuur en de IE wetenschap. “Wiens brood men eet diens woord men spreekt” is het oude gezegde.
Het uitoefenen van de IE-rechten ontspoort meer en meer. Van het boemeltreintje van Koopmans via de IE TGV. Meer en meer. En dan ontstaat er ook ruimte voor misbruik. Voor IE trollen. Joost Smiers en ik dragen onze kennis en expertise, vergezeld van onze meningen, gratis uit via onze websites in eigen beheer. Geheel niet-commercieel dus. We weten ons allebei een gepensioneerd wetenschapper. En dit jaar kregen we dus allebei zo’n “blafbrief” van een auteursrecht innings-instantie. De details komen later wel. Zorgvuldigheid past ons zeker ook. Ook?
Ik sta in contact met Martine Bakx. Zij worstelt al een kleine 10 jaar met deze auteursrecht resp. foto-trollen materie.
Met mijn IE achtergrond hield ik het eerst niet eens voor mogelijk. Ik heb het er in mijn academisch onderwijs nooit over gehad. Maar het bestaat al langer. En wordt met de dag erger, mede door steeds verdergaande AI-tools. Ofwel: Stieds meer AItdagingen ….
IE belanghebbenden verliezen we eens uit het oog dat het IE recht (het auteursrecht, het octrooirecht, het merkenrecht) er niet alleen voor de rechthebbende is. Dat is 50%. De andere helft betreft de gebruikers in/en de samenleving.
En die helft sneeuwt nogal eens onder. Op die helft komen we nu dus meer en meer trollen tegen.
In beschreef eerder hoe twee verenigingen tegen de auteursrecht trollen aanliepen. Een foto van Koningin Wilhelmina die op vliegveld Ypenburg (u weet nog wel) de vliegtuigtrap afkwam na de Tweede Wereldoorlog. Een erfgoed vereniging die een kleine € 1.000 mocht ophoesten. Waarvoor? En de sportvereniging die oud papier ophaalt. Met een foto van tientallen dozen oud papier op de stoep. Zelfde soort claim. Laten we het heel vriendelijk asociaal noemen. Via misbruik van auteursrecht is het strafrecht ook nooit ver weg. Wat was de rationale van het auteursrecht ook al weer?
In het auteursrecht is er imiddels ook een aantal zgn. “commons”. Van de gemeenschappelijke weidegronden voor grazend vee. Met zelfs een economische “tragedy of the commons”. Alle commons kennen voorwaarden voor het gratis toegestaan licentie gebruik. En wat gebeurt er dan? Dan komen de zgn. copyleft trollen die een AI bot zetten op het naleven van de licentievooraarden (bron- of naamsvermelding of iets anders; zo al bekend natuurlijk; vaak extra goed verstopt). Want …. Als de licentievoorwaarden niet worden nageleefd dan herleeft het auteursrecht en is er dus inbreuk! Zeg tussen de € 500 en € 30.000. Kun je natuurlijk ook een tragedie van die commons noemen.
Patent troll’s zijn al veel langer bekend. Octrooien worden dan niet gebruikt om zelf innovatie verder te brengen, maar om “te verkopen” (overdracht of licentie). Met een AI bewakings bot op alles wat er rondom zo’n exploitatie-octrooi gebeurt. Wat was de rationale van het octrooirecht ook al weer?
Merkentrollen zijn in opkomst. Joost Smiers schreef al over Provo. Die Amsterdamse beweging van Roel van Duyn. Is nu een merk van een luxe hotel(keten) in Amsterdam. Met een potentieel verbod op “elk ander gebruik” neemt dat een hele hap uit het publiek domein en uit ons erfgoed. Waarom is zo iets toegestaan? Denkt iemand daarover na? Is er ergens enig ethisch besef? En dan die beroemdheden die de namen van hun kinderen vastleggen als merk. Immers ….. Wat was de rationale van het merkenrecht ook al weer?
Hiermee is kort de noodzaak van aandacht aangegeven voor de IE uitwassen die met het bestaan en het optreden van de IE trollen maatschappelijk en ethisch zichtbaar wordt. Met een interne verwijzing naar de rationales van de betreffende IE-rechten. En een externe verwijzing naar de gehanteerde business modellen en de betrokkenen bij die business modellen.
Daar gaan we het voortaan dus over hebben op 3 november, de IE Trollendag. We zijn vandaag gestart met deze aankondiging 3 november 2027 moet er een mooi dagprogramma zijn. We gaan zien wie zich allemaal gaan aansluiten bij onze IE Trollendag. En wie de andere kant op gaat of blijft kijken. Of wie het er misschien zelfs niet mee eens is.
1,2,3 – 3 november dus
3 november. Dat volgt op een aantal andere spirituele dagen. 31 oktober Halloween. 1 november Allerheiligen. 2 november Allerzielen.
Met hoogst persoonlijk op 3 november de sterfdag van mijn vader, die zich na zijn pensionering ruim 30 jaar als mijn ambtelijk secretaris inzette voor het digitaliseren van alle wetenschappelijke input en output.
Vrij van trollen kon dat toen nog.
Maar dat geheel terzijde. Ofwel: waarvan akte.
Let’s Troll!
Onze websites met meer achtergrond informatie
Website Differentia (website Rudi Holzhauer)
Zeitenwende, ook voor IE (website iustitia scripta)
Nog wat meer over de al die trollen – work in progress
Dirk Visser, Charlotte Vrendenbarg en Bram Bogaerts. Auteursrecht-trollen. Hoe ze te herkennen en hoe ze te bestrijden. Tijdschrift AMI 2020/5, p.141- 150 (in pdf).
Peter Olsthoorn Auteursrechttrol namens ANP bindt in na Belgisch verzet. Schuldbekentenis wegens snoeiharde jacht bij onopzettelijke schending van fotorechten. Netkwesties. 23 augustus 2022
Peter Olsthoorn, Het oneerlijk bejegenen van mensen door het ANP van Martha Riemsma en Chris Oomen kan beter ophouden. Toch geen criminele organisatie?, Netkwesties, 16 juni 2026
Dennis Wollants, Patent Trolls: een rechtsvergelijkende studie tussen de Verenigde Staten en Europa, Europa, pas op voor de Trol! De Vlaamse Scriptiebank 2013 (scriptie te downloaden)
Marc Hijink en Harrison van der Vliet, De trollen worden slapend rijk, Dohmen advocaten, 6 maart 2015. Dit artikel werd op 6 maart 2015 gepubliceerd in NRC. Voor de Pdf-versie klik hier
Patent-trollen zijn lastpakken, redactie De Ingenieur, 21 april 2015